Uống cà phê bên hồ Tà Đùng đẹp nhất thường là buổi sáng sớm trong mùa khô (khoảng từ cuối năm tới tháng tư năm sau theo lệ chung của Tây Nguyên), từ lúc trời hửng sáng tới chừng tám giờ, khi sương và mây thấp còn nằm trên mặt hồ và vắt qua các đảo. Mùa mưa vẫn có những buổi sáng mây trôi rất đẹp, nhưng thời tiết thất thường hơn; buổi chiều thì hợp ngắm nắng xiên và hoàng hôn trên mặt nước.
Hồ Tà Đùng là hồ chứa của thủy điện Đồng Nai 3, nằm trên địa bàn xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng — từ 1/7/2025, xã này được lập từ hai xã Đắk Som và Đắk R'Măng của huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông cũ. Mặt hồ rộng, nhiều đảo đồi nhô lên; quanh hồ có đồi cà phê của nhà dân, và có phía giáp rừng của Vườn quốc gia Tà Đùng. Bài viết giúp bạn chọn giờ, chọn mùa, chọn hướng ngồi và chuẩn bị cho một buổi cà phê bên hồ đúng nghĩa.
Vì sao buổi sáng sớm là giờ của cà phê bên hồ
Đêm ở vùng cao, mặt đất và mặt hồ toả nhiệt, không khí sát mặt nước lạnh đi và hơi nước ngưng lại thành sương. Theo cơ chế thông thường của sương bức xạ, sương dày nhất vào khoảng gần sáng và tan dần khi mặt trời lên cao, đốt nóng lớp không khí phía dưới. Vì vậy khung giờ từ lúc trời hửng sáng tới khoảng tám giờ là lúc mặt hồ còn phủ lớp trắng mờ, các đảo chỉ ló đỉnh, cảnh thay đổi từng phút.
Ngồi với một ly cà phê nóng trong khung giờ đó có một cái lý rất thực tế: trời lạnh. Sáng mùa khô trên cao nguyên thường se lạnh, có hôm lạnh hẳn, tay cầm ly cà phê nóng là ấm cả người. Mùi cà phê vối rang đậm bay lên rõ hơn trong không khí lạnh và ẩm. Người trồng cà phê quanh hồ cũng uống ly đầu ngày vào đúng giờ ấy, trước khi ra rẫy, nên buổi sáng sớm cũng là giờ bạn thấy được nhịp sống thật của vùng hồ.
Sau tám chín giờ, nắng lên, sương tan, mặt hồ chuyển sang màu xanh rõ, các đảo hiện đủ hình. Cảnh vẫn đẹp, nhưng là một kiểu đẹp khác — sáng, rõ, phẳng — hợp chụp toàn cảnh hơn là ngồi trầm ngâm với ly cà phê.
Uống cà phê bên hồ theo mùa: chờ đợi gì
Thời tiết mỗi năm mỗi khác; bảng dưới chỉ mô tả lệ chung của Tây Nguyên để bạn hình dung, không phải dự báo.
| Thời gian trong năm | Thời tiết thường gặp | Cảnh bên ly cà phê | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Cuối năm – đầu năm (đầu mùa khô) | sáng lạnh, ít mưa, sương dày | sương và mây thấp trên mặt hồ, trời trong dần về trưa | Mang áo ấm, chỗ ngồi kín gió |
| Khoảng tháng 2 – tháng 4 | khô, nắng, ngày nóng đêm mát | sáng vẫn có sương mỏng, chiều nắng xiên đẹp | Có thể trùng mùa hoa cà phê sau đợt tưới hoặc mưa |
| Khoảng tháng 5 – tháng 10 (mùa mưa) | mưa chiều, ẩm, có ngày mưa dầm | mây trôi qua đồi, mặt hồ đầy nước, cây xanh đậm | Đường đất trơn, nên uống sáng trước cơn mưa chiều |
| Cuối mùa mưa | mưa thưa dần, mây nhiều | có buổi sáng mây nằm thấp trên mặt hồ | Cũng là lúc vườn cà phê quanh hồ vào mùa chín |
Mực nước hồ cũng thay đổi theo mùa và theo vận hành thủy điện. Mùa khô, nước có thể rút xuống để lộ vành đất đỏ quanh các đảo; mùa mưa nước dâng, mặt hồ đầy và xanh. Đây là chuyện bình thường của hồ chứa, chọn mùa nào thì nhìn hồ kiểu ấy.
Ngồi hướng nào: đọc nắng và gió quanh hồ
Ngồi nhìn về hướng đông để đón mặt trời lên. Nắng sớm chiếu xiên qua sương làm cả mặt hồ sáng vàng, nhưng nhìn thẳng ngược sáng sẽ chói mắt sau khoảng nửa tiếng. Hợp người dậy thật sớm, uống ly đầu ngày rồi đi.
Ngồi nhìn về hướng tây. Buổi sáng nắng chiếu sau lưng, cảnh hồ và đảo được rọi sáng, màu sắc rõ hơn, không chói. Buổi chiều lại thành chỗ ngắm hoàng hôn. Nhiều người thấy đây là hướng ngồi dễ chịu nhất cho cả ngày.
Chỗ khuất gió. Gió thổi qua mặt hồ rộng, nhất là buổi sáng và chiều, làm cà phê nguội rất nhanh và người lạnh. Một góc có vách che một bên mà vẫn nhìn được ra hồ đáng giá hơn chỗ ngồi giữa đồi lộng gió.
Chỗ cao hay chỗ sát mặt nước. Ngồi trên cao thấy được cả mặt hồ và các lớp sương nằm thấp bên dưới; ngồi sát mép nước thì thấy sương bốc lên từ mặt nước, gần hơn mà hẹp hơn. Ngồi sát mép nước nhớ tránh bờ đất đỏ bị xói, nhất là mùa mưa.
Chuẩn bị cho một buổi cà phê sáng bên hồ
Nếu bạn ở nhà nghỉ có hiên nhìn ra hồ, mọi thứ đơn giản: dậy sớm, đun nước, pha phin, mang áo khoác ra hiên. Nếu định ra một điểm nhìn hồ ngoài trời, hãy chuẩn bị từ tối hôm trước: áo ấm, khăn, đèn pin để đi trong lúc trời còn tối, bình giữ nhiệt cà phê đã pha, và một tấm bạt hoặc ghế xếp nhỏ vì cỏ và ghế đá sáng sớm ướt sương.
Đường đất đỏ quanh đồi lúc sáng sớm có thể trơn vì sương, mùa mưa càng trơn. Đi xe máy thì chạy chậm, đi bộ thì mang giày đế bám. Đừng đi vào lối mòn lạ trong bóng tối chỉ để tìm góc nhìn đẹp hơn. Nếu điểm ngắm là vườn hay đất của nhà dân, xin phép trước, đừng tự ý mở cổng hay đi qua vườn cà phê.
Cà phê mang theo nên pha đậm hơn bình thường một chút, vì trời lạnh sẽ khiến bạn uống chậm và cà phê nguội dần. Nếu uống cà phê sữa, khuấy sẵn sữa đặc từ nhà. Thêm một bình nước nóng để pha loãng hoặc hâm lại là đủ cho cả buổi ngồi.
Khi trời không chiều lòng: mưa, mây dày, gió lớn
Không phải sáng nào cũng có sương đẹp. Có hôm trời trong vắt, mặt hồ phẳng lặng không chút sương; có hôm mây dày sà xuống thấp, không thấy được đảo nào; có hôm mưa từ sáng. Đó là thời tiết của vùng cao, không có cách nào hẹn trước. Vì vậy, nếu buổi sáng sương là mục đích chính của chuyến đi, nên ở hai ba đêm thay vì đặt hết hy vọng vào một sáng duy nhất.
Những buổi sáng mưa vẫn có cái thú riêng nếu bạn ngồi được ở chỗ có mái che. Tiếng mưa trên mái tôn, mùi đất đỏ ướt, mặt hồ lấm tấm, mây trôi ngang qua đồi cà phê; khung cảnh hẹp lại, nhưng bù lại không phải lo nắng hay chen chỗ. Một ly cà phê sữa nóng hợp với buổi sáng như thế hơn ly đen đá.
Gió lớn và giông là chuyện khác. Khi trời chuyển giông, mây đen kéo tới nhanh, gió quật mạnh qua mặt hồ, đừng ngồi lại ở mép nước hay trên đỉnh đồi trống. Vào nhà, chờ qua cơn rồi ra lại. Sét và cây đổ là nguy cơ thật ở vùng đồi trống quanh hồ.
Những điều nên tránh khi ngồi cà phê bên hồ
Vài thói quen nhỏ giữ cho buổi cà phê bên hồ dễ chịu với bạn và với người xung quanh:
- Bật loa lớn: tiếng nhạc vang rất xa trên mặt nước yên, làm phiền những người đang ngồi ngắm cảnh và nhà dân gần đó.
- Bỏ lại ly nhựa, bã cà phê, khăn giấy bên bờ hồ: gió đưa rác xuống nước, mang về hết.
- Ngồi sát mép bờ đất bị xói: bờ đất đỏ quanh hồ có chỗ hàm ếch, nhìn chắc mà dễ sụt.
- Thả trẻ nhỏ chạy quanh mép nước khi người lớn mải uống cà phê, chụp ảnh.
- Đốt lửa ngoài trời tuỳ tiện để sưởi trong mùa khô, khi cỏ khô và gần rừng.
- Bay thiết bị bay chụp ảnh ở nơi có quy định hạn chế hoặc gần nhà dân mà không hỏi.
Phần lớn những điều trên là phép lịch sự chung, nhưng ở vùng hồ có rừng đặc dụng và hồ chứa thủy điện, một số điều còn liên quan quy định về bảo vệ rừng và vùng bảo vệ hồ chứa. Nếu không chắc, hỏi chủ nhà nghỉ hoặc người dân địa phương.
Một buổi sáng mẫu: từ năm giờ tới tám giờ
Để hình dung, đây là một buổi sáng mùa khô điển hình quanh hồ, kể theo lệ chung chứ không phải giờ chính xác của ngày nào. Khoảng năm giờ, trời còn tối, mặt hồ chỉ là một mảng sẫm, không khí lạnh và ẩm. Đây là lúc đun nước, pha phin, mặc áo ấm. Khoảng năm rưỡi tới sáu giờ, phía đông hửng sáng, sương trắng hiện dần trên mặt nước, đỉnh các đảo nhô lên như những hòn đảo trên biển mây. Ly cà phê đầu tiên nên uống vào lúc này.
Từ sáu tới bảy giờ, mặt trời lên khỏi dãy đồi, nắng xiên rọi vào lớp sương, có lúc sương chuyển màu hồng vàng. Gió nhẹ bắt đầu đẩy sương trôi, cảnh thay đổi liên tục. Đây là khoảng thời gian nhiều người chụp ảnh nhất. Từ bảy tới tám giờ, sương mỏng dần, tan thành từng dải, mặt hồ lộ ra xanh, tiếng thuyền máy, tiếng xe ra rẫy bắt đầu vang. Ly cà phê thứ hai, nếu có, thường uống lúc này, khi người đã ấm và mắt đã quen với ánh sáng.
Sau tám giờ, buổi sáng ngắm sương coi như kết thúc. Nếu hôm ấy không có sương, đừng thất vọng; ngồi thêm một lúc nhìn mặt hồ phẳng, nghe tiếng chim từ phía rừng, cũng là một buổi sáng đáng giá.
Ngồi ở hiên nhà nghỉ hay ra ngoài trời
Nhiều người nghĩ phải ra một điểm ngắm nổi tiếng mới có buổi cà phê bên hồ đúng nghĩa. Thực tế, hiên của chính căn nhà nghỉ nhìn ra hồ thường là chỗ dễ chịu nhất: có mái, có ghế, gần bếp để hâm nước, không phải đi đường tối, không phải chen với người khác. Khi chọn chỗ ở, hỏi xem hiên hay ban công nhìn về hướng nào, có thấy mặt hồ không, có bị cây che không.
Ra ngoài trời thì được góc nhìn rộng hơn, có khi thấy cả vùng hồ và các lớp đồi, nhưng phải chuẩn bị nhiều hơn và chịu lạnh, chịu gió. Một cách kết hợp là uống ly đầu ở hiên lúc trời còn tối, rồi mang bình cà phê ra điểm ngắm khi trời hửng sáng. Dù chọn chỗ nào, điều quan trọng là có mặt trước khi sương bắt đầu tan.
Uống gì, ăn gì kèm trong buổi sáng ngắm sương
Buổi sáng lạnh và ngồi lâu, cơ thể cần nhiều hơn một ly cà phê. Uống cà phê lúc bụng đói, nhất là ly vối đậm, khiến một số người cồn cào, run tay. Mang theo vài thứ ăn nhẹ — bánh mì, khoai lang luộc, bắp, bánh quy — và một bình nước ấm. Ly cà phê sẽ dễ chịu hơn, và bạn có sức cho buổi đi chơi sau đó.
Ở các thôn quanh hồ, bữa sáng của người địa phương thường là món nóng, no lâu: xôi, bánh mì, bún, phở, cháo, có khi chỉ là củ khoai củ sắn luộc. Nếu ở nhà nghỉ có bếp, nấu một nồi cháo hay luộc ít khoai từ tối hôm trước, sáng hâm lại, mang ra hiên ăn cùng cà phê là đủ ấm bụng. Ly cà phê sữa đặc vốn đã ngọt, nên đồ ăn kèm chọn món mặn hoặc ít đường cho đỡ ngấy. Uống thêm nước lọc xen kẽ, vì sáng lạnh người ta hay quên khát.
Câu hỏi thường gặp
Mấy giờ thì sương trên hồ Tà Đùng đẹp nhất?
Theo lệ chung, sương dày nhất khoảng gần sáng và đẹp nhất trong khoảng từ lúc trời hửng sáng tới chừng bảy tám giờ, sau đó tan dần khi nắng lên. Giờ cụ thể thay đổi theo mùa và theo từng ngày. Dậy sớm hơn một chút để không lỡ khoảnh khắc sương còn phủ các đảo.
Tháng nào lên Tà Đùng uống cà phê ngắm hồ là hợp?
Mùa khô, khoảng từ cuối năm tới tháng tư năm sau theo lệ chung, có nhiều buổi sáng sương đẹp và trời ít mưa. Mùa mưa thì cây xanh, mặt hồ đầy nước, mây trôi nhiều nhưng đường trơn và hay mưa chiều. Mỗi mùa một vẻ, tuỳ bạn muốn thấy gì.
Uống cà phê bên hồ buổi chiều có đẹp không?
Có, nhưng kiểu khác. Chiều nắng xiên làm mặt hồ lấp lánh, các đảo đổ bóng dài, rồi tới hoàng hôn. Mùa mưa, chiều hay có mưa giông nên nên ngồi ở chỗ có mái che. Uống cà phê chiều thì để ý chuyện giấc ngủ, chọn ly nhẹ hơn.
Có cần mang theo đồ pha cà phê không hay ra hồ có sẵn quán?
Quanh hồ có các quán và nhà nghỉ phục vụ cà phê, nhưng giờ mở cửa mỗi nơi một khác và điểm ngắm đẹp lúc sáng sớm có khi chưa có quán mở. Mang theo một bình giữ nhiệt cà phê pha sẵn là cách chắc chắn nhất cho buổi sáng sớm.
Ngồi cà phê bên hồ có cần xin phép ai không?
Ở quán, nhà nghỉ thì bạn là khách. Nhưng nhiều điểm nhìn hồ đẹp nằm trên đất vườn của nhà dân; khi đó nên xin phép chủ đất trước khi vào ngồi, đậu xe hay đi qua vườn. Khu vực thuộc rừng đặc dụng hay vùng bảo vệ hồ chứa có quy định riêng, nên hỏi người địa phương.
Trời lạnh bên hồ, nên uống cà phê gì?
Sáng lạnh hợp nhất là cà phê đen nóng hoặc cà phê sữa nóng, ly sứ dày, đặt trong bát nước nóng nếu được. Cà phê đá thì để dành cho buổi trưa nắng. Mang thêm nước ấm để uống xen kẽ, vì không khí lạnh khô dễ làm bạn quên uống nước.