Để pha cà phê ngoài trời bên hồ Tà Đùng, bộ đồ gọn nhất gồm: bột vối xay sẵn trong hũ kín, một phin hoặc phễu lọc giấy, bình giữ nhiệt nước sôi (hoặc bếp mini và ấm nhỏ), cốc giữ nhiệt và túi đựng rác, bã. Mùa khô cỏ và lá dễ bắt lửa, nên nếu đun nước tại chỗ thì đặt bếp trên nền đá hoặc đất trống, có người canh, tắt hẳn khi xong; tốt nhất là mang nước nóng từ nhà.
Mặt hồ thủy điện Đồng Nai 3 trên địa bàn xã Tà Đùng (Lâm Đồng) — xã sáp nhập từ Đắk Som và Đắk R'Măng của huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông cũ — có nhiều bãi đất, mỏm đồi, đảo nhỏ để ngồi ngắm cảnh. Tự pha một ly cà phê vối ngay tại đó là thú vui của người mê cà phê. Bài viết giúp bạn chuẩn bị gọn, pha ngon trong gió lạnh, và rời đi không để lại dấu vết.
Ba bộ đồ theo mức độ
Chọn bộ theo cách bạn đi: đi bộ ngắn từ nhà nghỉ, đi xe máy ra điểm ngắm, hay ở lại cả buổi.
| Bộ | Gồm những gì | Hợp khi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Gọn nhất | bình cà phê pha sẵn, cốc giữ nhiệt | đi bộ ngắn, ngồi ngắm sương | pha đậm hơn bình thường vì sẽ nguội dần |
| Pha tại chỗ, không lửa | bột trong hũ, phin hoặc phễu giấy, bình nước sôi giữ nhiệt, cốc | muốn ly vừa pha, không muốn mang bếp | bình giữ nhiệt tốt giữ nước đủ nóng vài giờ |
| Đầy đủ | bột, phin, bếp mini, bình gas nhỏ, ấm, nước sạch, cốc, túi rác | ở lại cả buổi, nhóm đông | chỉ đun ở nơi trống, mùa khô cân nhắc kỹ |
Với phần lớn chuyến ngắm sương sáng sớm, bộ thứ hai là cân bằng nhất: ly cà phê vừa pha thơm hơn ly pha sẵn từ đêm, mà không phải lo chuyện lửa giữa đồi cỏ khô.
Pha phin ngoài trời trong gió lạnh
Phin là dụng cụ dễ mang nhất: nhẹ, không cần giấy, không vỡ. Nhưng phin chiết chậm, nên ngoài trời gió lạnh, nước trong phin nguội nhanh và ly cà phê dễ nhạt. Mẹo là tráng phin và cốc bằng nước nóng trước, đặt cốc vào chỗ khuất gió — sau một tảng đá, trong lòng cái mũ, hay trong chính cái túi đựng đồ — và đậy nắp phin ngay khi rót.
Rót nước ủ ít hơn bình thường một chút và chờ ngắn hơn, rồi rót đầy ngay để giữ nhiệt trong phin. Nếu thấy phin chảy quá chậm vì trời lạnh làm bột nở ít, nén nhẹ tay hơn. Cốc giữ nhiệt hai lớp tốt hơn cốc tráng men hay cốc nhựa: cà phê nhỏ xong vẫn còn nóng khi bạn uống.
Mang bột đã xay vừa cho phin, đựng trong hũ kín hoặc túi zip đẩy hết khí. Sương sớm ở vùng hồ rất ẩm; mở hũ lâu giữa sương, bột hút ẩm, vón cục, mau mất mùi. Đong sẵn từng phần bột ra các túi nhỏ từ nhà là cách gọn nhất.
Phễu lọc giấy: ly sạch vị giữa thiên nhiên
Nếu bạn thích ly cà phê trong và sạch vị, một phễu nhựa nhỏ và vài tờ giấy lọc cũng nhẹ như phin. Phễu lọc giấy pha nhanh hơn, ít bị ảnh hưởng bởi gió lạnh trong thời gian ngắn. Khó khăn là rót nước cho đều khi đang ngồi trên đá, trên cỏ; một ấm cổ ngỗng nhỏ dã ngoại giúp nhiều, nhưng rót từ bình giữ nhiệt chậm rãi, chia nhiều lượt nhỏ cũng được.
Giấy lọc ướt và bã cà phê sau khi pha phải mang về. Đừng vùi bã xuống đất hay vứt xuống hồ với suy nghĩ "bã cà phê là hữu cơ": ở mép nước và trên các đảo nhỏ, một mẩu giấy lọc vứt lại nhìn thấy rõ và tồn tại khá lâu, còn bã cà phê đổ thành đống trên bãi đá thì vừa bẩn vừa mất mỹ quan. Một túi zip riêng cho bã và giấy là đủ.
Đun nước tại chỗ: an toàn lửa là trên hết
Mùa khô ở Tây Nguyên kéo dài nhiều tháng, cỏ tranh và lá cây khô quanh bờ hồ, sườn đồi rất dễ bắt lửa. Vùng hồ lại giáp rừng của Vườn quốc gia Tà Đùng và các khu rừng khác; một đốm lửa bất cẩn có thể cháy lan rất nhanh khi có gió. Vì vậy, lựa chọn an toàn nhất là mang nước nóng từ nhà trong bình giữ nhiệt tốt, không đun ngoài trời.
Nếu cần đun, chỉ dùng bếp gas mini hoặc bếp cồn có chân vững, đặt trên nền đá phẳng hoặc đất trống đã dọn cỏ, cách xa cỏ khô, lá khô, cây bụi. Không đốt lửa trại để đun nước. Luôn có người ngồi canh bếp, chuẩn bị sẵn một chai nước để dập khi cần. Đun xong tắt hẳn, để bếp nguội rồi mới cất, kiểm lại chỗ đặt bếp trước khi rời đi.
Khu vực thuộc rừng đặc dụng, rừng phòng hộ hay vùng bảo vệ hồ chứa có thể có quy định cấm hoặc hạn chế dùng lửa. Hỏi chủ nhà nghỉ, người địa phương hoặc xem biển thông báo của cơ quan quản lý trước khi đun nấu. Ngày gió lớn, mùa cao điểm khô hạn, đừng đun gì ngoài trời.
Chọn chỗ ngồi pha cà phê bên hồ
Nền vững, phẳng. Mỏm đá, bãi đất bằng, chiếu trải trên cỏ đã dọn. Đặt phin, cốc trên nền nghiêng là dễ đổ nước nóng lên tay, lên chân.
Khuất gió nhưng không chui vào bụi rậm. Một tảng đá chắn gió là đủ. Bụi rậm có thể có côn trùng, rắn, và là nơi lửa dễ bén.
Không sát mép bờ đất bị xói. Bờ đất đỏ quanh hồ có chỗ sạt, chỗ hàm ếch. Ngồi lùi vào trong vài mét, nhất là sau mưa hay khi mực nước vừa thay đổi.
Không trên đất vườn khi chưa xin phép. Nhiều mỏm đồi đẹp nằm trong vườn nhà dân. Xin phép trước khi ngồi, đậu xe.
Không chắn lối đi của người khác. Bến thuyền, lối xuống mép nước là chỗ người dân làm việc. Ngồi tránh sang bên.
Có lối ra dễ khi trời đổi. Chọn chỗ mà khi mưa giông kéo tới, bạn gom đồ và rời đi được nhanh, không phải leo dốc trơn hay lội qua chỗ trũng. Mùa mưa, mây đen trên hồ có thể kéo tới chỉ trong vài phút.
Mang về mọi thứ đã mang đi
Nguyên tắc đơn giản nhất cho mọi buổi cà phê ngoài trời: những gì mang đi, mang về hết. Cốc dùng một lần, ống hút, túi sữa đặc, que khuấy, giấy lau tay, giấy lọc, bã cà phê, vỏ bánh — tất cả cho vào một túi rác riêng. Gió hồ thổi mạnh, một túi nilon nhẹ để hở có thể bay xuống nước trong vài giây; buộc kín miệng túi rác ngay khi bỏ thứ gì vào.
Hạn chế rác ngay từ đầu: dùng cốc giữ nhiệt cá nhân thay cốc dùng một lần, khuấy bằng muỗng kim loại, đựng sữa đặc trong hũ nhỏ có nắp thay vì nhiều túi nhỏ. Nhóm đông thì phân công một người giữ túi rác, kiểm lại chỗ ngồi trước khi đi.
Nếu thấy rác của người khác để lại, nhặt một ít mang về là việc nhỏ ai cũng làm được. Chỗ ngồi sạch thì người đến sau, và chủ đất nơi đó, mới còn muốn cho khách ngồi.
Pha cà phê cho cả nhóm ngoài trời
Nhóm năm sáu người ra bờ hồ, pha từng phin cho mỗi người sẽ mất cả nửa tiếng và cà phê người đầu đã nguội khi người cuối có ly. Cách gọn là pha cốt đặc từ nhà nghỉ cho cả nhóm, đựng trong bình giữ nhiệt lớn, mang thêm một bình nước sôi riêng. Tới nơi, mỗi người rót cốt, pha thêm nước nóng hay sữa đặc theo ý. Như vậy vẫn có ly nóng giữa sương sớm mà không ai phải ngồi canh phin.
Nếu nhóm muốn có trải nghiệm pha tại chỗ, chọn một người pha, dùng hai ba phin cùng lúc, những người khác lo dọn chỗ ngồi, giữ đồ, chụp ảnh. Phân việc trước khi đi giúp buổi cà phê không thành buổi chờ đợi.
Đồ ăn kèm nên chọn thứ ít rác và không vụn: bánh mì, khoai luộc, trái cây cả vỏ. Tránh bánh kẹo gói lẻ nhiều lớp, vì giấy gói nhỏ rất dễ bị gió cuốn đi.
Đi thuyền ra đảo uống cà phê: thêm vài lưu ý
Một số khách thuê thuyền ra các đảo nhỏ trên hồ để ngồi uống cà phê, ngắm cảnh từ giữa mặt nước. Trên thuyền, giữ đồ pha cà phê trong túi kín, đặt thấp, không cầm phích nước sôi hay ly nóng khi thuyền đang chạy hay khi lên xuống. Mặc áo phao theo hướng dẫn của người lái thuyền, cả khi chỉ đi quãng ngắn.
Trên đảo, bờ đất thường dốc và trơn ở mép nước, có chỗ sạt. Ngồi lùi vào trong, nơi đất bằng và chắc. Đừng đốt lửa trên đảo; đảo nhỏ cỏ khô, gió lộng, lửa lan rất nhanh và gần như không có gì để dập. Mang về toàn bộ rác, vì không có ai dọn rác trên đảo. Hỏi người lái thuyền giờ phải quay về, đặc biệt mùa mưa khi chiều hay có giông.
Một số đảo, bãi ven hồ có thể thuộc khu vực quản lý riêng hoặc có quy định hạn chế; người lái thuyền địa phương thường biết chỗ nào được dừng.
Giữ cà phê ngon khi để lâu ngoài trời
Ngồi bên hồ cả buổi, ly cà phê pha lúc sáu giờ tới tám giờ đã nguội và chua dần. Đừng rót hết cốt ra ly cùng lúc; giữ cốt trong bình giữ nhiệt đóng kín, rót từng ít khi uống. Sữa đặc mở ra ngoài trời lâu sẽ gọi kiến và ong, nên đậy nắp ngay sau mỗi lần dùng.
Bột cà phê mang theo để trong hũ kín, cất trong túi tránh sương và nắng. Bình nước sôi nên đóng nắp ngay sau mỗi lần rót, vì mở nắp giữa gió lạnh là cách mất nhiệt nhanh nhất. Cuối buổi, đổ cà phê thừa vào túi rác lỏng hay mang về, đừng đổ xuống mép nước.
Nếu định ngồi tới trưa, mang thêm nước lọc nhiều hơn cà phê. Nắng trên mặt hồ phản chiếu mạnh, người ngồi lâu ngoài trời mất nước nhanh hơn tưởng, và cà phê không thay được nước uống. Mũ rộng vành, kem chống nắng và một chỗ có bóng râm giúp buổi cà phê kéo dài mà không mệt.
Những hiểu lầm khi pha cà phê ngoài trời
"Ra ngoài trời thì cà phê tự ngon hơn." Cảnh đẹp làm ly cà phê dễ chịu hơn, nhưng gió lạnh, nước nguội, bột ẩm thường làm ly kém hơn ở nhà. Chuẩn bị kỹ mới bù được.
"Bếp gas mini thì không lo cháy." Bếp nhỏ vẫn có ngọn lửa trần, đặt trên cỏ khô, gần lá khô, gặp gió là có thể bén. An toàn lửa không phụ thuộc cỡ bếp.
"Bã cà phê là phân bón, đổ đâu cũng được." Bã đổ đống trên bờ đá, mép nước không thành phân bón mà thành rác. Mang về ủ đúng chỗ mới có ích.
"Sương sớm thì cứ ngồi sát mép nước cho đẹp." Sương làm đá trơn, bờ đất ướt và mềm. Góc đẹp nhất thường cũng là góc dễ trượt chân nhất; lùi lại vài bước vẫn thấy trọn mặt hồ.
"Mang càng nhiều đồ càng đủ." Đồ nhiều thì nặng, dễ bỏ quên, và nhiều thứ thành rác. Một phin, một hũ bột, một bình nước sôi, một cốc, một túi rác là đủ cho phần lớn buổi sáng bên hồ.
Câu hỏi thường gặp
Có được đốt lửa đun nước bên hồ Tà Đùng không?
Không nên đốt lửa trại. Mùa khô cỏ lá dễ bắt lửa, vùng hồ lại giáp rừng; một số khu vực có quy định cấm hoặc hạn chế dùng lửa. An toàn nhất là mang nước nóng từ nhà. Nếu phải đun, dùng bếp gas mini trên nền đá trống, có người canh và tắt hẳn khi xong.
Bình giữ nhiệt giữ nước đủ nóng để pha phin được bao lâu?
Bình giữ nhiệt tốt, đổ đầy nước sôi và đậy kín, thường giữ nước đủ nóng để pha cà phê trong vài giờ. Tráng bình bằng nước sôi trước khi đổ nước pha giúp giữ nhiệt lâu hơn. Mở nắp càng ít, nước càng nóng lâu, nhất là khi trời lạnh.
Nên pha phin hay lọc giấy khi đi dã ngoại?
Phin nhẹ, bền, không cần giấy, hợp ly đậm và ly sữa. Lọc giấy pha nhanh, ly sạch vị, nhưng cần mang giấy và có rác giấy ướt. Nếu đi ngắm sương sáng sớm và muốn gọn nhất, phin kèm bình nước sôi là lựa chọn dễ.
Bã cà phê đổ xuống đất bên hồ có sao không?
Bã cà phê là hữu cơ nhưng đổ thành đống ở bờ hồ, bãi đá thì mất mỹ quan và lâu phân huỷ ở chỗ không có đất tơi. Giấy lọc vứt lại càng thấy rõ. Cho bã và giấy vào túi zip mang về, đổ vào chỗ ủ phân của nhà nghỉ nếu có.
Mang sữa đặc đi dã ngoại thế nào cho gọn?
Đổ một lượng vừa đủ vào hũ nhỏ có nắp vặn, hoặc dùng tuýp sữa đặc. Tránh mang cả lon đã mở vì dễ đổ, dễ gọi kiến. Có thể khuấy sẵn sữa vào cà phê từ nhà nếu cả nhóm đều uống sữa.
Đi ngắm sương bên hồ cần mang gì ngoài đồ pha cà phê?
Áo ấm, khăn, đèn pin vì trời còn tối, giày đế bám cho đường đất đỏ ướt sương, tấm bạt hoặc ghế xếp vì cỏ ướt, nước uống và chút đồ ăn nhẹ, túi rác. Báo cho chủ nhà nghỉ biết bạn đi đâu nếu đi xa.